Şirretlik size maaş olarak geri dönüyor
Yapılan araştırmalar çalışma hayatında ‘şirretler’in (edepsiz, kavga çıkarmaktan hoşlanan) daha yüksek maaş ve zam aldığını gösteriyor. Amerika’da yapılan araştırmalar, şirret erkeklerin meslektaşlarından ortalama yüzde 18, kadınların da yüzde 5 fazla kazandığını gösteriyor. Özetle agresif bir tutum, görüşlerini kabul ettirmeyi, çatışmalardan kazançlı çıkmak ve şirkette yükselmek için bir avantaj. Bir çalışma arkadaşınız sizden bir yardım istediğinde, yahut patronunuzla maaş zammını konuşurken bu gerçeği unutmayın.

İnternette gezinmek faydalıdır
Singapur Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre internette gezinmek çalışanların motivasyonunu ve enerjisini yeniliyormuş. Üstelik internette gezinmek, özel telefon görüşmelerinden, şahsi e-postasına cevap vermekten bile ‘faydalı’ imiş. 3 gruba ayrılan 96 öğrenciden uzunca bir metnin içindeki ‘e’ harflerini tek tek saymaları istenmiş. Birinci gruba hiç teneffüs verilmemiş; ikinci grup istediği zaman dinlenmiş ama internete girmesine izin verilmemiş; üçüncüsü ise, istediği zaman internete girerek, kafasına göre çalışmış. Peki hangi grup en verimli olmuş sizce? Sonuncusu.

Çocuk sahibi olmak kariyere darbe indirir
İşte bilinen bir gerçek daha: Zaten kadınların kâbûsu olan ‘cam tavan’ anne oldukları zaman biraz daha kalınlaşıyor. Anne olmak, zaten çalışma hayatında ‘negatif ayrımcılık’ kurbanı olan kadınların kariyerine ağır bir darbe indiriyor. Fransa’da yapılan bir ankete göre, şirketlerin yüzde 34’ü 2011 yılında yeni personel almaya hazırlanırken ‘çocuklu kadın’ istihdam etmeyi ‘kabul edenler’in oranı sadece yüzde 25 idi. Bu oran 2010 yılında yüzde 33 idi. Yani durum giderek kötüleşiyor.

Sarışınlar daha yüksek ücret alır1953 yapımı ‘Erkekler Sarışın Sever’ filmi, biri paralı erkeklerin peşinde koşan bir ‘aptal sarışın’ (Marilyn Monroe) diğeri her seferinde çulsuz erkeklere aşık olan kumral (Jane Russell) iki arkadaşın Paris macerasını anlatır. Avustralya Queensland Üniversitesi’nin 13 bin kadın çalışan üzerinde yaptığı bir araştırma erkek egemen şirketlerin de ‘sarışın sevdiği’ gerçeğini ortaya çıkardı. Avustralya’da sarışın kadınlar esmer veya kumral hemcinslerinden yüzde 7 daha yüksek ücret alıyorlarmış.

 

Fazla mesai yapanın sonu akşamcılıktır!
Yeni Zelanda Otago Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, haftada 50 saat ve üstü mesai yapan çalışanların alkol bağımlısı olma riski, fazla mesai yapmayanların 1.3 ila 3.3 katı imiş. Alın size patronun ‘ricasına’ karşı çıkmak için kapı gibi bir gerekçe! Uzmanlar bu riski 2 ana nedene bağlıyorlar: Ağır mesainin getirdiği yük ve stresi atmak için akşam bir kadeh içme eğilimi + iş arkadaşlarıyla uzun saatler bir arada olup ‘aşırı sosyalleşmenin’ getirdiği ‘hadi çıkışta bir kadeh atalım’ ritüeli…

 

Krizde kadınlara ayrımcılık uygulanır
Fransa’da yapılan araştırmaya göre, 4 Fransızdan biri ‘krizde işe almada erkeklere öncelik tanınmasını normal bulduklarını’ söylüyorlar. Gerekçe? 19.yy’dan kalma klişeler: Evi geçindiren erkektir, kadının maaşı ek gelirdir. Erkek iş bulamaz, eve ekmek getiremezse utanır, kadın çalışmasa da olur. Tek teselli gençlerin bu koduna büyüklerinden daha ‘medeni’ oluşu. ‘İş ararken erkeklere öncelik verilmeli’ cevabı 75 üstü kadın ve erkeklerde yüzde 50 iken, bu oran 20-24 yaş arası gençlerde yüzde 10’a düşüyor. İnşallah bu geçler yaşlanınca dedelerine-ninelerine benzemezler!

 

Çay-kahve molası = 188 gün mesai
Sabah mesaiye çayını-kahvesini yudumlamadan başlamayanlar, saat 10’da 11’de, öğleden sonra 5 sularında bir küçük çay-kahve molası veren İngilizler… bir hesaba göre (günde ortalama 24 dakikadan) kariyerleri boyunca 188 tam gün işten kaytarıyorlarmış. Online Opinions adlı sitenin araştırmasına göre bunun İngiltere ekonomisine maliyeti yılda çalışan başına 416 İngiliz sterlini yani 1.165 TL imiş. Tabii söz konusu araştırma, bu çay-kahve molasının çalışanların enerjisini ne kadar tazelediğini, motivasyonunu ne kadar arttırdığını; yahut da hiç ara vermeseler verim düşüklüğünün ekonomiye kaça mal olacağını söylemiyor…

 

‘Boş vaktimizde’ de çalışıyormuşuz
Biz değil aslında Fransızlar, ama Türkler için de durum farklı değildir herhalde. 100 Fransız çalışandan 90’ı normal mesai saatleri dışında da işine zaman ayırmayı sürdürüyormuş. İlginçtir, çalıştığı şirket ne kadar küçükse, özel hayatından fedakarlık o oranda artıyormuş. ‘Mesai saatlerim dışında 3 saat daha evden/dışarıdan çalışıyorum’ diyenlerin oranı büyük şirketlerde yüzde 57 iken küçük şirketlerde yüzde 70’i buluyormuş.

 

 

Fiziksel görünüm ayrımcılık sebebi
Bu da bilinen ve söylenen bir gerçek aslında. ‘Güzel olmamak’ işe girerken, işte yükselirken çok ciddi bir dezavantaj. Ne yazık ki! Hatta kimi araştırmalara göre ‘olumsuz bir fizik’ bir numaralı ayrımcılık sebebi. Etnik kökenden, cinsiyetten, eğitim ve iş tecrübesinden bile fazla… Bunun bilincinde olan kimi çalışanlar estetik ameliyata sığınıyor.

 

Pazartesi, depresyona en meyilli  gün
İngiliz pop grubu Supertrump’ın ünlü From Now On parçasının ‘Yine pazartesi geldi / Yine aynı yerde oturuyorum / Yine aynı suratlar bana bakıyor / Kimbilir daha ne kadar burada oturacağım’ dediği gibi… pazartesi çalışanlar için en zor gün. O kadar ki, İngilizler’in pazartesi günü ‘ilk kez yüzlerinin gülmesi için’ saatlerin 11’i çeyrek geçmesi gerekiyormuş. Üstelik pazartesi sendromunun ‘alışması’ da yokmuş, aksine. İnsanlar şirkette eskidikçe, pazartesi daha çok ‘koyuyor’ imiş.

 

Oturarak çalışmak ömrü kısaltıyor
American Cancer Society’nin bir araştırmasına göre günde 6 saatten fazla oturarak çalışanların ölüm oranı, 3 saatten daha az oturan çalışanlardan yüzde 20 daha fazla imiş. Bu fark kadınlarda yüzde 40’a çıkıyormuş. Sebep? Hareketsizliğin sebep olduğu şeker ve obezite gibi hastalıklar. İşte bu yüzden doktorlar ‘e-posta atacağınıza, telefon edeceğinize kalkıp şefinizin odasına gitmeyi yeğleyin. Hatta mümkünse asansörle değil, merdiveni kullanarak’ diyorlar. Sosyalleşmesi de cabası…

 

Şirretler yaratıcılığı arttırıyor
Yukarıda şirret çalışanların daha iyi işi ve maaşı kaptığını söyledik ya… Meğer edepsizliklerinin sadece kendilerine değil, diğer arkadaşlarına da faydası varmış. Journal of Applied Psychology’de yer alan bir makaleye göre kötü muameleye, alaya, bağırıp çağırılmaya maruz kalan çalışanlar bu duruma düşmemek için daha yaratıcı oluyorlarmış. Belki, belki doğru olabilir ama herkes biliyor ki, çalışanları motive etmenin, yaratıcılıklarını teşvik etmenin en iyi yolu onlara saygı göstermek, yetki vermek ve inanmaktır.

Kaynak: Hürriyet İK

Patrondan Kurtulma Sanatı’ndan yola çıkarak biz de filmlerdeki patronları ele alalım dedik. Ne yaparlar, nasıl karakterleri vardır, kaça ayrılırlar inceledik.

Sinemalarda bir dönem Patrondan Kurtulma Sanatı (Horrible Bosses) adında bir film oynadı. Filmde üç karater var, yönetici adayı Nick Hendricks, muhasebeci Kurt Buckman ve diş hekimi asistanı Dale Arbus. Hepsinin de patronlarıyla derdi var. Biri beklediği terfiyi alamıyor, diğeri çok sevdiği patronunun yerine geçen oğluyla anlaşamıyor ve ötekisi de sürekli olarak patronu tarafından taciz ediliyor. Ayrılırlarsa yeni bir iş bulmanın kolay olmadığını, hatta imkansız olduğunu bildikleri için işlerini de bırakamıyorlar. Bu yüzden de patronlarını öldürmeye karar veriyorlar. Bunun için başta kiralık bir katille anlaşsalar da iş sonra kendi başlarına kalıyor ve patronlarını öldürmek için plan yapmaya başlıyorlar.

Filmlerde patronlar, iş adamları farklı karakterlerde karşımıza çıkıyor. Ama en yaygın olarak bildiklerimiz –Yeşilçam nedeniyle- acımasız fabrikatörler. Yıllardır Türk filmlerinde çeşitli karakterlerde patronlar, iş adamları görürüz. Bu kişiler de genelde ‘kötü adam’ı oynarlar. Kızını sevdiği gence –bu genç de mutlaka fakir ve gururludur- vermek istemeyen fabrikatör baba, en sık rastlanan karakterlerdendir.

Her ne kadar Türk sinemasında patronlar kötü adam olarak yer almışsa da zaman zaman yufka yürekli patronlar da çıkmıyor değil. Mesela Hulusi Kentmen. Beyaz pos bıyıkları, babacan tavırlarıyla ‘iyi patron’ dendiğinde aklan gelen belki de ilk ve tek isim.

Yeşilçam’da doğrudan, çalışma yaşamı üzerine, çalışan-patron ilişkileri üzerine oturtulmuş bir senaryo görülmediğini belirten Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon ve Sinema Bölümü Sinema Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Pr. Dr. Şükran Kuyucak Esen hemen hemen her filmde, Yeşilçam’ın masalsı öyküleri içinde patron, fabrikatör tiplemelerine rastlandığını söylüyor: “Patronluk, üst sınıftan olmak, varlıklı olmak anlamı taşıyor. O filmlerde, fötr şapkalı, şık ve kaliteli kumaştan takım elbiseli, kravat ya da papyon takmış, elinde puro ya da piposu ile özel şoförünün açtığı arabasından inen, ciddi görünüşlü, kendine güvenli ses tonuyla emirler yağdıran orta yaşlı adam, patrondan başkası olamaz. Filmdeki patron, ev ortamındaysa eğer, kıvrım kıvrım ahşaplarıyla klâsik mobilyalı, duvarlarında büyük boy yaldızlı çerçeveli resimler asılı salonda, ağzında purosu, sırtında ropdöşambırı, boynunda ipek fulârı ile gazete okumakta, fırfırlı beyaz önlüklü genç hizmetçi kızın elinden, sabah kahvesini almaktadır mutlaka. Oysa, altmışlı ve yetmişli yıllarda, Metin Erksan’ın, Lütfi Ömer Akad’ın, Atıf Yılmaz’ın, Yılmaz Güney’in filmlerinde gerçek yaşamdaki gibi patronlara rastlanabilir. Özellikle Akad’ın ve Güney’in filmlerinde işçi-işveren, çalışan-patron ilişkileri eleştirel ve sorgulayıcı biçimde ele alınıyor. Yeşilçam çarkının izin verdiği ölçülerde, gerçeğe uygun patron karakterleri yaratılarak, ekonomik sistem üzerine izleyicinin düşünmesi için çaba harcanıyor.”

Patron karakteri her yerde aynı

Türk sinemasında ve Yeşilçam’da patronun nasıl karakterize edildiğini aşağı yukarı biliyoruz. Peki yurtdışında patron nasıl anlatılıyor? Özellikle de Hollywood sinemasında?

Hollywood’un da Yeşilçam gibi şablonlara, klişelere dayalı popüler bir anlatı yapısına sahip olduğunu belirten Esen, Hollywood filmlerinde, patron tiplemeleri için şunları söylüyor: “Konunun dramatik etkisini artırmaya hizmet ediyor, kapitalist sistem içindeki ilişkilerin, yeniden üretilmesine yardımcı oluyor, filmin türüne göre, türsel etkiyi güçlendirmekte işe yarıyor diyebiliriz.”
Karakterler açısından baktığımızda ise Türk/Amerikan/Avrupa filmlerindeki patron karakterlerinde pek fark görülmüyor. Hepsinde de patron, kararlı, otoriter, kendine güvenli, emir vermeye alışkın ve hayattaki en önemli şey olarak işini gören insandır. Aradaki farkın, bu karakterlerin işleniş biçiminde olduğunu belirten Esen, daha gelişmiş film dili olan sinemalarda daha inandırıcı, film dili gelişmemiş olanlarda daha klişe olarak yansıtıldığını söylüyor.

Türk Sineması’na oranla, Hollywood’da çalışma ortamında geçen, patron-çalışan ilişkileri üzerine kurulmuş öykülerin daha çok göze çarptığını ifade eden Esen: “Amaç ortamı ve ilişkileri incelemek değil, değişik mekân içinde, Hollywood öykülerini tekrarlamak olduğundan, eleştirel-sorgulayıcı- düşündürücü bir film çıkmıyor ortaya. Hollywood da, aynı Yeşilçam gibi, patron kavramına, bireysel yaklaşıyor, sınıfsal değil. Eleştirel ve düşündürücü hiç değil! Hollywood’da patron dendiğinde, kişisel olarak benim aklıma, iyi niyetli, güler yüzlü ama otoriter, işine her şeyden çok önem veren, Noel’lerde çalışanlarının evine armağanlar gönderen; ama eşinden ayrılmış, çok sayıda çocuğuna bakmak zorunda kaldığı için izin isteyen işçisine izin vermeyen patron tipleri geliyor. Film bunu normalleştirerek ve haklılaştırarak ele alıyor ve işçinin çektiği güçlükleri komikleştirerek, eğlenceli bir biçimde anlatıyor. İzleyici olarak biz de, işçinin izin hakkı-patronun izin vermeme yetkisi gibi konulara takılmadan, işçinin patrondan gizli, çocukları için bulmaya çalıştığı çözüm yollarında yaptığı sakarlıklara gülerek eğleniyoruz” diyor.

Sinemada normal hayattakine yakın patronlar yok mu? Tabii ki var. Esen, patron üzerinden öyküsünü kuran farklı iki filmden söz ediyor: “Türk Sineması’ndan Metin Erksan’ın 1964’te çektiği Suçlular Aramızda filmi ile Hollywood’dan Orson Welles’in 1941’de çektiği Yurttaş Kane (Citizen Kane) filmi ilk aklıma gelenler. İkisi de, gerçek yaşamdaki bir patrondan esinlenerek çekilmiş olan bu filmler, sistemi sorgulayarak, kendi özgün sinema dillerini kullanmış filmlerdir. Patronları anlatırken, o patronları yaratan sistemi ve ortamı da irdelerler. Erksan, Gülbekyan ailesinin iş dünyasından yola çıkmıştır. Welles ise, Amerikan basın krallarından Hearst’ün özel yaşamına da vurgu yaparak, basın sektöründeki patronluk serüvenini anlatmıştır.”

Otoriter ve sert olmaları gerekiyor

Filmlerde, kötü patronlar kadar iyi patronların da olduğunu vurgulayan Esen, patronların biraz daha hırslı, biraz daha otoriter ve sert olduğunu söylüyor. Fakat bu da onların işlerini yürütebilmeleri için gerekli. Patron karakteri zaten sürekli meşgul, işi başından aşkın bir karakter. Aynı zamanda acımasız da. Ancak bu rekabet ortamında ayakta kalabilmesi için böyle olması gerekiyor. İyi patronlar da var tabii. Fakat bu patronlara filmlerde genelde yan rollerde rastlıyoruz.

Gerek Yeşilçam’da gerekse Hollywood’da çizilen patron tipleri, toplumun sistemi onaylamasını sağlıyor. Patronun tek otorite olmasını haklılaştırıyor. Onun kararlarına karşı çıkılmayacağını, çıkılmaması gerektiğini öğretiyor. Patronun iyi insan olmasının, her türlü sorunu ortadan kaldıracağı izlenimini yaratıyor. Patronu kızdırmamak gerekliliğini, onun gönlünü hoş tutarak kazanımlar elde edilebileceğini kabul ettiriyor. Toplum filmler aracılığıyla, bazı kötü patronların da olabileceğini, ama onların gazabından korunmanın da, kişisel becerilerle mümkün olabileceğini kanıksıyor. Kısacası, filmlere göre, patron da insan, iş yerinin de sahibi olduğuna göre, onun tek söz sahibi olması normal, çalışana düşen görev, işini yapıp patronu kızdırmamak. Çok çalışır, patronun gözüne girer, fırsatları değerlendirebilirse bir gün kendisi de “patron” olabilir.

Yeşilçam’ın dört patron karakteri

Pr. Dr. Şükran Kuyucak Esen, Yeşilçam’daki patronları dört kategoriye ayırıyor:

-Babacan patron: Zihnimizde, Hulûsi Kentmen ile özdeşleşmiş, sert ve otoriter görünen, ama özünde duygusal ve iyiliksever bir insandır. Özellikle, sevgili kızı yoksul bir gence âşık olmuşsa eğer, önce karşı çıktığı bu ilişkiye izin verecek ve o genci fabrika müdürü yapabilecek kadar yufka yüreklidir.

-Kötü patron: Atıf Kaptan ile zihinlerimize kazınmıştır. Ailesine, arkadaşlarına, çalışanlarına, herkese karşı sert ve acımasızdır. Para kazanmak ve otoritesini yitirmemek için her türlü kötülüğü ve düzenbazlığı yapar. Görünen yasal işadamlığı yanı sıra, yasadışı işler de yürütür.

-Taşralı patron: Değişmez oyuncusu, Ali Şen’dir. Genellikle Adanalı, Kayserili ya da Antepli olur. Taşrada oturur, İstanbul’da fabrikalarından biri veya “acenta” sı vardır. Konuşması şivelidir. Uyanık, “köylü kurnazı” dır. Herkesi kandırırken, kente okumaya gelmiş oğullarının yalanlarına aldanır.

-Gazino Patronu: Yalnızca Yeşilçam’a özgü bir “patron” tipi olduğunu düşündüğümüz, gazino patronunun en tanınmış ismi, Turgut Özatay’dır. Giyim tarzı diğer patronlar gibi ama biraz kalitesizdir. Kabadayı tarzı konuşur, yüksek sesli kahkahalar atar. Sokak şarkıcısı olan filmin esas kızını, gazinosunda meşhur eder, sonra da ona âşık olur. “İyi” de olsa “kötü” de olsa her zaman duygusaldır. Kendisine yüz vermeyen, filmin jönüne âşık şarkıcı kızın gönlünü çelmek için, ona sepetler dolusu gül gönderecek kadar romantiktir. İyi ise, çabalarına rağmen kendisini sevmeyen kızın yolundan çekilir. Kötü ise, sevgilisinden ayırmak için her kötülüğü yapar.

Sinemanın kötü patronları

Köpekbalıklarıyla Dans (Swimming with Sharks): Yumuşak başlı asistanının (Frank) her fırsatta yerden yere vuran, hakaret eden Buddy Ackerman, belki de sinema tarihindeki en kötü patron. İki adam arasındaki bu düşmanlık ilişkisi sürekli kötüye gider. Ta ki Frank’in canına tak edip Buddy’yi kaçırdığı ana kadar…

Amerikalılar (Glengarry Glen Ross): Film, bir grup emlakçının türlü yollarla satış yapma çabalarını anlatıyor. Başlarındaki patron ise satış yapamamaları durumunda kendilerini işten kovacağını söylüyor.

Şeytanın Avukatı (The Devil’s Advocate): Genç ve başarılı avukat Kevin Lomax güzel bir iş teklifi alır. Başta her şey güzel giderken yeni patron Kevin’e kazanılması zor davalar vermeye başlar.

Çalışan Kız (Working Girl): Filmde, sekreterinin fikrini çalarak kendi fikri gibi gösteren bir patronu anlatılıyor.

Şeytan Marka Giyer (The Devil Wears Prada): Filmde magazin editörü olan Miranda Priestly, asistanı Andy Sachs için dünyayı cehenneme çeviriyor.

İş dünyasını en iyi anlatan filmler

İngiliz Daily Telegraph Gazetesi, iş dünyasını en iyi şekilde anlatan filmleri seçti. Hurriyet.com.tr’nin de yer verdiği habere göre seçilen filmler ve konuları şu şekilde:

Aklı Havada (Up in the Air): İnsan kaynakları danışmanı Ryan Bingham’ın görevi, şirketlerin işten çıkardıkları çalışanlarına kovulduklarını söylemek. Ancak Bingham, kendi kariyerini yeniden başlatamayacak kadar güçsüz olduğunu öğrendiğinde, hayatı tamamen değişiyor.

Takas (Trading Places): Filmde, iki milyarder kardeş, disiplinli yatırımcı Louis Winthorpe’u yolsuzluğa bulaştırıp, düzenbaz çalışan Billy Ray Valentine’i adam etme üzerine iddiaya girer. Güçsüz durumda olan bir kişinin içindeki cevheri nasıl ortaya çıkardığını gösteren film, iş dünyasına yönelik eleştirel diyaloglarıyla dikkat çekti.

Kazan Dairesi (Boiler Room): Film, New Yorklu kurnaz borsa işlemcilerinin, saf müşterilerini nasıl kandırdıklarını anlatıyor ve finans dünyasının karanlık gerçeklerini gözler önüne seriyor.

Bir Şirket Komedisi (The Hudsucker Proxy): Hudsucker firmasının sahibi Waring Hudsucker intihara kalkışınca, yönetim kurulu başkanı, şirketten para kazanmak için bir plan kuruyor. Planda, işi bilmeyen birinin şirketin başına geçip, şirketi finansal olarak kötü duruma sokması gerekiyor.

Sigara İçtiğiniz İçin Teşekkürler (Thank You for Smoking): Sigara şirketleri için lobi çalışmaları yapan halkla ilişkiler uzmanı Nick Naylor, sigara paketlerinin üzerine kuru kafa ve çapraz kemikler koyup koymamayı tartışan ABD Senatosu tarafından görevlendirilir. Film doğru savunma ve iddialarla, kötü bir ürün için bile olumlu reklam yapılabileceğini anlatıyor.

Dokuzdan Beşe (Nine to Five): Üç kadın hoşlanmadıkları patronlarını kaçırıp, esir alırlar. Patronları esir haldeyken, üç kadın çalıştıkları ofisi daha modern hale getirir. ABD’deki mesai saatlerine gönderme yapan filmde, monoton iş yaşamından sıkılan çalışanların, yaşamlarını daha eğlenceli hale getirebilmek için neler yapabileceği gözler önüne seriliyor.

Borsa (Wall Street): Film, 1980′li yıllarda kapitalizmin zirvesine çıkışını ve hırs güzeldir mottosunun nasıl kabul edildiğini gözler önüne seriyor.

Amerikan Sapığı (American Psycho): İşi hakkında kendisine sorulan sorulara genelde cinayetler ve infazlarla uğraşıyorum diye cevap veren baş kahramanlara sahip bütün filmler karanlıktır.

Amerikalılar (Glengarry Glen Ross): Bir emlak şirketi ofisinde geçen film çalışanlar arasındaki rekabeti ve ABD gayrimenkul sektörünün karanlık yüzünün en güzel şekilde anlatıldığı yapımlardan biri olarak görülüyor.

Gazap Üzümleri (The Grapes of Wrath): ABD’li bir ailenin büyük buhran zamanında ayakta kalmak için verdiği savaşı anlatan film, tarım toplumundan sanayi toplumuna geçerken yaşanan sancılı süreci en iyi şekilde anlatmaktadır.

Kaynak: Hürriyet İK
Yazar: Zeynep Mengi

Uzun zamandır ayrı kalmıştık. Biraz çeki düzen, bakım ve tekrar karşınızdayım. Önceleri gereken ilgi ve alakayı gösterdiğimi söyleyemem. Dürüst olmak gerekirse yazarım yazarım dedikten sonra yazamadığım çok fazla şey vardı. Bu sefer öyle olmayacağını umuyorum.

Kapalı olan 1-1,5 ay içinde biraz değişiklik yaptık. Daha doğrusu Anıl Eren yaptı. Ben bu işlerden pek anlamadığım için (ek olarak doğru düzgün vakit ayıramadığım için) benim sorduğum saçma sapan soruları sabırla cevapladı, yol gösterdi. Sonuçta da ortaya böyle bir şey çıktı. Ayırdığı vakit ve çalışmaları için buradan da çok teşekkür ederim kendisine.

 Yapılan bu anket çalışmasında CEO’lara, sosyal medya kullanım sıklıkları ve hangi sosyal medya sitelerinde üyeliklerinin olduğu soruldu. Buna göre, CEO’ların sosyal medyayı

* yüzde 76 oranında yoğun ve orta düzeyde kullandıkları,
* yüzde 14 oranında vakit buldukça kullandıkları,
* yüzde 10 oranında ise hiç kullanmadıkları ortaya çıktı.

Facebook’un CEO üyelik oranı yüzde 77’de kalırken, Linkedin kullanımının yüzde 83’lük olduğu belirlendi. Twitter’da üyeliği bulunan CEO oranı ise yüzde 48’de. Araştırmada CEO’lara, bulundukları şirketin kurumsal Facebook, Twitter ve Linkedin hesaplarının olup olmadığı da soruldu. Kişisel sosyal medya kullanımının daha fazla olduğu ortaya çıkan bu araştırmada şirketlerin kurumsal sosyal medya kullanımının ise yarı yarıya olduğu anlaşıldı. Araştırmaya göre, şirketlerin yüzde 52’sinin kurumsal Facebook hesabı bulunurken yüzde 48’inin ihtiyaç duymadığı belirlendi. Şirketlerin, yüzde 51 oranında Linkedin hesabı ve yüzde 40 oranında ise Twitter hesabı yönettiği görüldü. Linkedin üyeliğine ihtiyaç duymayan şirket oranı yüzde 49’da kalırken, kurumsal Twitter üyeliği olmayan şirket oranı ise yüzde 60.

SHR Grup CEO’su ve Hugent Yönetici Ortağı Barış Özistek: “Araştırmaya göre CEO’ların yüzde 83’lük oranla Linkedin’de olmasının sebebi o sosyal paylaşım sitesinin diğerlerine nazaran daha fazla iş odaklı bir duruşunun olması diyebiliriz” dedi.

İş arıyorum demeden cv paylaşıyorsunuz
Hugent Satış Direktörü Çağlan Ünal Üzümcü, yurtdışında sosyal medyadan takip edilebilecek CEO sayısının çok yüksek olduğunu hatta profesyonel olarak sosyal medya yönetiminin outsource edildiğini söylüyor: “Sosyal medya kullanımının Türkiye’deki tarihi ve kullanımı oldukça yeni, dolayısıyla iş dünyasında 25-40 yaş grubunda kullanım oldukça yaygınken, çok ihtiyaç da duyulmuyorsa özellikle 50 yaş ve üzerinde öğrenilmesi gereken yeni bir olgu ve tercih edilmeyebiliyor. Türkiye’de özellikle önümüzdeki 10 yıl içerisinde bu tabloda ciddi farklar olacağını düşünüyorum. Şu an sosyal medyayı oldukça yaygın kullanan yaş grubunun bir kısmı 10 yıl içinde CEO olabilecek grupta, bu da kullanım oranlarını ciddi oranda değiştirecek.”

Linkedin’in diğer sosyal paylaşım araçlarına göre daha kurumsal ve ciddi bir imajı olduğunu belirten Üzümcü, paylaşılan bilgilerin ve tartışmaların profesyonel düzeyde ve iş odaklı olmasının, sitedeki gizlilik ve sınırlamaların üst seviyede olmasının yöneticileri rahattığını söylüyor ve ekliyor: “Bizim gibi danışmanlık firmaları ve İK departmanları için de uzman aday bulmak için iyi bir yöntem. Yöneticiler için farklı bir anlamı daha var. İş arıyorum demeden CV’nizi paylaşmanın çok iyi bir yolu. Sadece CEO’lar değil artık yöneticiler de iş ararken kariyer siteleri üzerinden başvuru yapmaktan imtina ediyor. Linkedin’e CV’nizi koyup, headhunter’lardan gelecek tekliflere açık olabilirsiniz.” Çalışanların sosyal medyada olması bir taraftan günü takip etmeleri, ayak uydurmaları demek ve istenen bir şey ama diğer taraftan sosyal ağlara girmenin yasak olduğu birçok şirket de var. Aşırı kullanıldığında verimsizlik yarattığı da bir gerçek. Çalışanın iş akışını etkilemeyecek şekilde kendini dengelemesi, şirketin de hem çalışanın sosyal paylaşımda bulunması hem de yasak getirmeden uygulamalar olabileceğini göstermesi lazım. Üzümcü kurumsal kullanımın burada daha da önem kazandığını düşünüyor. Şirket hesapları üzerinden giden üyelikler ve kullanım, çalışanın hem sektörel hem de iş bazında sosyal paylaşımda bulunmasını sağlıyor.

Sosyal Medya Kullanım Sıklığı:
Yüzde 45 yoğun olarak kullanıyor.
Yüzde 31 orta düzeyde kullanıyor.
Yüzde 14 vakit buldukça kullanıyor.
Yüzde 10 kullanmıyor.
Linkedln’e üye olanların oranı yüzde 83
Yüzde 77′sinin kişisel facebook hesabı var.
Yüzde 48′inin kişisel twitter hesabı var.

Kaynak: Hürriyet İK
Yazar: Zeynep Mengi

Bağımsız vergi denetim ve danışmanlık şirketlerinde çalışmak birçok gencin hayali. Üniversiteden yeni mezun olan gençler kariyerlerinin ilk yıllarında böyle bir kurumdan geçmek istiyorlar. Burada aldıkları eğitim, tecrübe (ve CV’lerine bu prestijli şirketlerin adını yazmak) ve ulaştıkları network onlara daha sonra başka kapılar açıyor, yeni iş fırsatları sunuyor. Bu yüzden de bağımsız vergi denetim ve danışmanlık şirketlerinde çalışmak kariyerde bir basamak, atlama tahtası olarak da görülüyor. Talep çok ama kapı dar. Bu şirketler en iyileri almak ve (sirkülasyon çok olduğu için) bu gençlerden en iyi verimi almak istiyorlar. Özetle, bu şirketlere girmek de, sürekli kendini eğitmeyi bilmek de, yoğun tempoya ve strese dayanmak da öyle kolay değil.

Fazla mesaileri yazmayın
2007-2009 yıllarında bir bağımsız vergi denetim şirketinde çalışan A.H. anlatıyor. Vergi bölümünde asistan (junior) olarak işe başlamış. Üniversiteden yeni mezunmuş ve ilk iş deneyimiymiş. 23 ay devam etmiş burada çalışmaya ve işe başladıktan 1 sene sonra semi-senior olmuş, senior (kıdem müdür) olmadan 2009 yılında ayrılmış. Senior olana kadar bekleyememiş. İşe başladıklarında imzaladıkları sözleşme dahilinde, o seneki şirket eğitimine katıldıkları durumda 6 ay boyunca işten ayrılamıyorlarmış. Ayrılırlarsa da eğitim ücretini tazminat olarak ödemeleri gerekiyormuş. Çalışma şekilleri ise ekipler halinde oluyormuş. Her ekip bir partner’a (ortak) bağlı. Bir ekipte müdürle birlikte 7-8 kişi oluyormuş. Her ekibin de kendi müşterileri ve bütçeleri varmış. Çalışma saatlerinin yoğunluğu da ekibin müşteri hacmine bağlı. Bölüm içinde kimi ekipler çok fazla mesai yaparken, kimi ekipler normal saatler içinde çalışıyormuş. Ayrıca fazla mesai için herhangi bir ücret ödenmiyor, yapılan fazla mesai saatleri ücretli izin olarak ekleniyormuş. A.H., bu hususta şöyle bir adaletsizlik olduğunu anlatıyor: “Bazı ekipler bütçeleri doğrultusunda bu fazla mesaileri sisteme yazabilirken, bazı ekipler bütçeleri yetersiz olduğu için fazla mesaileri sisteme giremiyorlardı. O yüzden fazla mesailerin izin olarak eklenmesi çok işleyen bir durum değildi. Yöneticiler genelde ‘fazla mesai yazma’ derlerdi.”

Vergi denetçileri olarak 1 sene içinde 3 ayda bir olmak suretiyle 4 kere müşteri denetimine giderlermiş. Bir buçuk ayı ofiste geçirir, bir buçuk ay da müşterilerde denetimde olurlarmış. Ofiste geçirdikleri zamanlarda özel bir durum yoksa çalışma şartları rahatmış. Fakat denetim döneminde iş değişiyormuş. Eleman sayısı az, müşterinin fazla olması nedeniyle çok yoğun bir dönem oluyomuş. Gece 2-3’lere kadar çalıştıkları günler oluyormuş.

İş hem yoğun hem de devlete karşı bir yükümlülük yerine getirildiği için sorumluluğu da fazla olan bir iş. Buna bir de müşteri ve zaman darlığı da eklenince yoğun zamanlarda stres de katlanılmaz oluyormuş. Çalışmalar hep ekip halinde yapıldığı için bu stres ekip olarak yaşanırmış. Buna sorumlu ortaklar da dahilmiş.

“Bir şirkette 2 sene geçirmek belki ilk söyleyişte çok az bir zaman gibi geliyor” diyen A.H., çalışırken yaşadıklarını deneyimlediklerini öğrendiklerini diğer sektörlerde çalışan arkadaşlarıyla kıyasladığında onlara göre 5 sene çalışmış gibi olduğunu söylüyor. Sonunda havlu atmış.

Bazı üniversitelerin mezunları çabucak zengin olmak istiyor
Bağımsız vergi denetim şirketleri yeni mezun (ve hırslı) gençler arasında her zaman çok gözde. Bu şirketlere başvuran çok, girebilen az. Genelde Boğaziçi, Sabancı, İstanbul, Marmara, Ege, 9 Eylül gibi okulların iktisat, işletme, hukuk vb bölümlerinden mezunları alıyorlar. Kaynaklar İngilizce, adaylardan mutlaka iyi İngilizce istiyorlar. Grant Thornton Başkan Yardımcısı Nazım Hikmet adayların çoğunun dil yetersizliğinden elendiğini söylüyor. “İngilizce’nin üniversitede değil, kolejde öğrenilir. Düz liseden mezun, Marmara Üniversitesi İngilizce okumuş mesela. Notları iyiyse çağırırız, başarılıysa alırız ama İngilizceyi ne kadar biliyor diye de düşünürüz.” Grant Thornton, sadece belli başlı üniversitelerden eleman alıyor. “Müşterilerimiz büyük, köklü müşteriler. Biz de isim yapmış üniversitelerden eleman alırız” diyen Hikmet, Boğaziçi Üniversitesi ve ODTÜ’yle de çalışmadıklarını ekliyor: “Bizim meslekte sadakat çok önemlidir. Boğaziçi Üniversitesi ve ODTÜ mezunları genelde çabucak zengin olmayı istiyor. Esas önemli olan sadakat yok.”

İşe girişte de ya devletin ya da kurumun yaptığı sınavlara giriliyor. Bazı şirketler mülakat da yapabiliyor. Bağımsız vergi denetim ve danışmanlık şirketlerinde kariyer basamakları piramit şeklinde yükseliyor. Yani taban (asistanlar), nüfus olarak en çok olan kısım. En tepede ise partnerler yer alıyor. Tepeye çıktıkça kişi sayısında azalma oluyor. Asistanlık süreci 2-3 yıl devam ediyor. Bazı kurumlarda asistan ve kıdemli asistan şeklinde de ayrılabiliyor. Ardından ekip başı, müdür yardımcısı, müdür, kıdemli müdür, direktör ve ortak seviyesine kadar yükselebiliyorlar. Piramitin katları arasındaki süre yaklaşık 2-3 yıl fakat tepelere çıktıkça bu süre de artıyor. Kariyer yolu genel olarak böyle olsa da bazı şirketlerde unvanlarda küçük değişiklikler görülebiliyor.

Başlangıç 1.500-2.000 TL
Bağımsız vergi denetim ve danışmanlık şirketlerinde değişik departmanlarda çalışılabiliyor. Bunlara birkaç örnek vermek gerekirse bağımsız denetim, vergi denetimi ve danışmanlığı, kurumsal finansman ve danışmanlık… Bağımsız denetimde belli mevzuatlar, çerçeveler eşliğinde mali tablolarının bağımsız denetimini yapılıyor ve bu denetim sonucunda da görüş bildiriliyor. Vergi denetimi ve danışmanlığının denetim kısmında, şirketlerin kurumlar vergisi beyanamelerini doğru doldurup doldurmadıklarına ilişkin inceleme yapılıyor. Danışmanlık da vergiyle ilgili akla gelebilecek her türlü konuda danışmanlık veren bir bölüm. Kurumsal finansman tarafında şirket birleşmeleri, satın almaları, değerlemeleri gibi konularda danışmanlık veriliyor. Danışmanlık bölümü ise şirketlerin performanslarının iyileştirilmesi, risklerinin yönetilmesi, kontrol edilmesi ile ilgileniyor. Bu bölümler kurumdan kuruma değişiyor. Bazılarında transfer, gümrük, KDV gibi çeşitli alt dallar da olabiliyor.

Bu şirketlerde yaş ortalaması 25-28. Genelde içeriden yetiştirmeyi tercih ediyorlar. Şu anki tepe yöneticiler, partnerler genelde şirkete asistan olarak başlayanlar. Fakat bazı durumlarda da dışarıdan alımlar yapılabiliyor. Bu daha çok yeni açılan bir alan olduğunda veya spesifik bir konu için uzman alınacaksa dışarıdan işe alım yapılıyor. 1.500-2.000 TL ile işe başlayanlar senior-manager (kıdemli müdür) olduklarında maaşları 10 bin TL’ye (net) kadar çıkabiliyor.

4-5 yıl buralarda çalış da…
Dışarıdan bakıldığında iyi bir kariyer yapmak için güzel bir başlangıç olarak görülüyor. Fakat bu durum her zaman geçerli değil. Üniversitedeyken kendisine “Bu şirketlerde 4-5 yıl çalış, sonra rahatsın” dendiğini söyleyen S.P., işin fedakarlık istediğini söylüyor. Asistanlık döneminde işin biraz şansa kaldığını ifade eden S.P., bazılarının gerçekten iş yaptığını bazılarının da fotokopi çekmek getir götür işleri yapmak gibi ofis işleriyle uğraştığını söylüyor. İşi almadaki en büyük nedeninin de sosyal bir hayatı olmamasına bağlayan S.P., “Öğrenciyken de çok faal bir sosyal hayatım yoktu. Birçok hobisi olan, gezmeyi seven arkadaşlarım bu işe girdiklerinde ilk yıllarda eski alışkanlıklarının neredeyse hepsinden vazgeçtiler. Seviye atladıkça o günlere dönebileceğimizi söylüyorlar” diyor. İşi yaparken çok dikkatli olmaları gerektiğini, bunun da strese neden olduğunu belirten S.P., çalışma saatleri çok esnek, gece yarılarına kadar çalıştığımız oluyor. Planlı programlı yaşamayı sevenler için pek uygun bir iş değil. Pazar günü bir telefon gelir ve işe gitmek zorunda kalırsınız. Her an her şeye hazır olmak gerek” diyor. Marmara Üniversitesi mezunu D.U., 2008-2010 yılları arasında böyle bir şirkette çalışmış. İlerisi için planı finans departman yöneticisi olmakmış. D.U., bazen bütün haftasonu çalıştığını, iş hayatını diğer her şeyin önüne aldığını söylüyor ve ekliyor: “Bizden de beklenen buydu aslında. Sağlığımızı geri plana attığımız dönemler de oluyordu.” Kendisiyle benzer işi yapan çok kişi olduğu için aradan sıyrılmanın zor olduğunu ifade eden D.U., bu işi yapabilmek için gerçekten denetim alanını sevmek gerektiğini söylüyor: “Müşterilere gidip geliyoruz, yoğun dönemlerde işin ne zaman biteceği belli olmuyor. O dönemlerde hiçbir plan yapmadan sadece işe odaklanıyoruz. Hata yapmamak bizim işimizde çok önemli. En ufak bir hata bile can sıkıntısına neden oluyor. Kanun, mevzuat da işin içinde olduğundan üzerimizde fazladan bir baskı hissediyoruz. Büyük bir kısmımızın başka sektörlere geçme nedeni de bu.”

Kapı açan bir okul olarak görülüyor
Müşterilere gitmek, onları denetlemek, rapor hazırlamak kimisinin de hoşuna gidebiliyor. Şirkette kalanlar ve yükselenler de daha çok bu kişiler. Denetçi unvanının almak, saygı görmek bu sektörde kalmak için yeterli olabiliyor. Ayrılanların ise başka işe, sektöre geçmelerindeki en büyük nedenler dışarıdan iki, üç misli maaş teklif edilmesi ve yaptıkları işin stresine, yoğunluğuna dayanamamaları. Okul olarak görülen bu şirketlerde birkaç yıl çalışıp çeşitli eğitim alanlar zaten yabancı dil de bildikleri için başka sektörlerde firmalarda çok rahat iş bulabiliyorlar. Bağımsız vergi denetim ve danışmanlık şirketlerinde çalıştıkları dönemde birçok kurumun içine girdikleri, onları denetledikleri için hemen hemen her sektör ve kurum hakkında bilgi sahibi de oluyorlar. Bu da iş değiştirmek istediklerinde daha bilinçli bir karar vermelerini sağlıyor. Bu şirketlerde ne kadar çok çalışır, ne kadar çok tecrübe edinirlerse ayrılıp başka bir işe geçtiklerinde o kadar yüksek bir pozisyondan başlayabiliyorlar.

“Burası tatil kampı değil, burada çok ağır çalışacaksın, 4-5 yıl çalıştıktan sonra, mali müşavir olduktan sonra gitmek istersen gideceksin” diyen Grant Thornton Başkan Yardımcısı Nazım Hikmet, her raporun kendileri için bir sınav olduğunu söylüyor: “Denetim raporunu alacak olan müşteri, o raporu ne zaman istiyorsa o güne hazırlanıyor. Bizde saat 6 oldu, servis kalkacak, hadi bana müsaade yok. Çalışma saatleri değişken. Bazen iş olmaz, erken çıkmak için izin alırlar. Ama iş varsa, ben burada kalıp çalışıyorsam onlar da kalacak. Metrobüsle mi evine gidecek, yağmur mu var, kar mı var hiç fark etmez.” Bir kişinin isminin raporda yanlış yazılmasının bile müşteri gözünde itibar kaybına neden olacağını ifade eden Hikmet, çok hassas davrandıklarını ve bu nedenle Grant Thornton’da 60 yaşında emekli olma kuralı olduğunu söylüyor.

CFO’lar hep bu sektörden geliyor
Ernst & Young İnsan Kaynakları Direktörü Ebru Deliktaş Vardar, gençlerin buraya geldiklerinde aslında iş hayatına girme eğitimi aldıklarını söylüyor: “İşin teknik kısmını, nasıl konuşması, davranması gerektiğini öğreniyorlar. Özel sektördeki bütün firmaların CFO’larına baktığımızda hep bu şirketlerden gitmiş insanlar olduğunu görürüz.” Çalışma koşullarının çok yoğun olduğunu vurgulayan Vardar, bir anda bir sürü işi bitirilmesi gereken zamanlar olduğunu söylüyor: “Herkes bu işi yapmak istemiyor. Farklı bir sektörde yükselmeyi tercih edebiliyor. Burada bir şirketin mali tablosuna bakarak o şirketi analiz etmeyi öğreniyor, farklı şirketleri tanıyor. Sonra da bunun üzerine bir şeyler ekliyor ve yoluna devam ediyor. Burada kaldıkça rutine bindiğini düşünenler de var, müşteriye gidip rapor çıkarmaktan hoşlanan da.”

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile meslek yayılacak
PwC İşe Alım Hizmetleri Lideri Mert Emcan, bu şirketlerde çalışanların üçüncü seneden sonra ekip yönetmeye başlamasıyla yollarının iyice açıldığını söylüyor: “Denetim tarafında her türlü firmanın finans departmanında özellikle raporlama, bütçe analiz ve muhasebe taraflarında kendilerine bir kariyer yolu açılmış olur. Denetimde Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun devreye girmesiyle çalışanları önümüzdeki dönemlerde çok ciddi fırsatlar bekliyor. Bütün raporlama ve denetim standartları değişeceği, daha uluslararası hale geleceği için denetimde görev alan insanların teknik yetkinlikleri en üst seviyede aranır hale gelecek ve piyasa kapışacak.” Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 1 Temmuz 2012’de yürürlüğe girmesiyle bağımsız denetim ve vergi hizmetleri de daha fazla önem kazanacağını altını çizen Deloitte Vergi Hizmetleri Ortağı Hülya Yılmaz, mesleğin yayılacağını söylüyor: “Herkes bağımsız denetim yaptırmak zorunda kalacak. Daha da kıymetli bir meslek durumuna gelecek. Bu alanda tecrübesi olanlara kişisel iş fırsatı da çıkabilir.

Kaynak: Hürriyet İK
Yazar: Zeynep Mengi